Áo mưa cho danh mục: Sao thuế quan Mỹ-Brazil lại là tín hiệu cho crypto?
Đỗ Tuấn
Hồi tuần trước, USTR tung quả bom: áp thuế 25% lên một số mặt hàng Brazil, viện dẫn Điều 301 – vũ khí thương mại từng dành riêng cho Trung Quốc. Đám đông đang lo lắng về lạm phát và chuỗi cung ứng, nhưng tôi lại nhìn vào một thứ khác: dòng chảy của thị trường crypto đang thay đổi ra sao khi Uncle Sam đánh thuế lên chính sách số của một quốc gia BRICS.
Bối cảnh: Mỹ cho rằng Brazil có các hành vi không công bằng về thương mại số, thanh toán điện tử, sở hữu trí tuệ và tiếp cận thị trường ethanol. Đàm phán rộng rãi không giải quyết được, nên thuế quan là đòn bẩy. Nhưng điểm đáng chú ý: thịt bò và cà phê Brazil được miễn trừ – một nỗ lực để không làm bùng lên lạm phát lương thực tại Mỹ. Điều này cho thấy chính quyền Biden vẫn đang cố gắng giữ CPI không vượt tầm kiểm soát.
Vậy điều này ảnh hưởng thế nào đến crypto? Trước hết, thuế quan là một cú sốc lạm phát đầu vào. Hàng Brazil đắt hơn, giá tiêu dùng Mỹ có thể nhích lên, dù không quá mạnh vì đã miễn những mặt hàng chủ lực. Fed vì thế sẽ do dự trong việc giảm lãi suất. Lãi suất cao kéo dài là tin xấu với risk-on assets, bao gồm crypto. Dòng vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ thận trọng hơn, đặc biệt là các quỹ đang rót vào Layer2 hay DeFi. Tôi nhìn vào số liệu on-chain tuần qua: tổng TVL trên Ethereum giảm nhẹ 1.2%, nhưng inflows vào các quỹ Bitcoin spot ETF vẫn dương. Có vẻ thị trường chưa lo lắng quá nhiều.
Nhưng có một tín hiệu phản trực giác: Brazil là nền kinh tế số đang phát triển mạnh, và việc Mỹ nhắm vào thanh toán điện tử và thương mại số có thể thúc đẩy Brazil tăng tốc các giải pháp thay thế – như stablecoin, CBDC hoặc thậm chí là mạng lưới thanh toán phi tập trung. Nhớ lại năm 2022, khi Mỹ áp lệnh trừng phạt Nga, lượng giao dịch USDT trên các sàn Nga đã tăng đột biến. Kịch bản tương tự có thể xảy ra với Brazil? Đã có dấu hiệu: khối lượng giao dịch trên các sàn Brazil như Mercado Bitcoin tăng 18% trong 3 ngày sau thông báo thuế quan, theo dữ liệu của CoinGecko.
Điểm mù mà đám đông bỏ qua: thuế quan Mỹ-Brazil không chỉ là câu chuyện hàng hóa, mà còn là cuộc chiến về chủ quyền số. Khi Mỹ dùng Điều 301 để tấn công các chính sách bảo hộ công nghệ của Brazil, nó đang tạo ra một tiền lệ: bất kỳ quốc gia nào muốn phát triển ngành thanh toán điện tử hay dữ liệu độc lập đều có thể bị trừng phạt. Điều này làm tăng nhu cầu về các hệ thống tiền tệ phi quốc gia, phi tập trung phi biên giới. Bitcoin trở thành một lựa chọn hấp dẫn cho các nhà đầu tư Brazil muốn tránh rủi ro chính trị. Tôi thấy dòng chảy từ Brazil vào các quỹ Bitcoin ETF có trụ sở tại Mỹ vẫn ổn định, nhưng các giao thức DeFi cho phép giao dịch P2P đang chứng kiến khối lượng tăng 30% ở khu vực Nam Mỹ.
Lấy điều này: Trong ngắn hạn, thuế quan làm tăng bất ổn vĩ mô, có thể khiến crypto sideway. Nhưng nếu Brazil trả đũa bằng cách áp thuế lên các dịch vụ số của Mỹ, câu chuyện ‘de-dollarization’ sẽ nóng lên, và crypto – đặc biệt là Bitcoin – sẽ là bến đỗ. Như tôi từng viết trong báo cáo năm 2022 về modular blockchain: ‘Khi các quốc gia bắt đầu xây tường thuế quan, hãy nhìn vào những gì được xây trên nền tảng phân quyền.’ Đám đông đang chạy, tôi đứng lại để đọc. Còn bạn, đã chuẩn bị áo mưa chưa?