Trong một báo cáo mới đây từ Coinbase Institutional và Visa Economic Empowerment Institute, dữ liệu về thị trường stablecoin đã vẽ nên một bức tranh đầy bất ngờ. Tính đến quý 4 năm 2025, tổng nguồn cung stablecoin toàn cầu đã tăng gấp đôi so với hai năm trước, trong khi khối lượng giao dịch thực tế (entity-adjusted) tăng gấp 4-5 lần. Điều đáng chú ý không chỉ là con số tuyệt đối, mà là sự thay đổi trong 'tốc độ' của stablecoin – thước đo hiệu quả sử dụng đồng tiền số này như một phương tiện thanh toán.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích những phát hiện cốt lõi, giải mã câu chuyện đằng sau các con số, và lý giải tại sao các ngân hàng truyền thống ‘ngủ quên vào cuối tuần’ trong khi stablecoin hoạt động 24/7.
Hook: Một đồ thị đáng kinh ngạc
Nếu bạn nhìn vào biểu đồ tăng trưởng của stablecoin trong năm 2024-2025, bạn sẽ thấy đường cung tăng dần, nhưng đường khối lượng giao dịch lại tăng với góc dốc hơn nhiều. Cụ thể, trong khi nguồn cung stablecoin tăng gấp đôi – từ khoảng 150 tỷ USD lên 300 tỷ USD (theo CoinGecko) – thì khối lượng giao dịch thực tế (entity-adjusted) đã tăng từ ~2 nghìn tỷ USD lên ~10 nghìn tỷ USD mỗi tháng. Điều này có nghĩa là mỗi đồng stablecoin đang được sử dụng nhiều hơn, nhanh hơn gấp nhiều lần so với trước đây.
Nhưng điều gì thực sự đang thúc đẩy sự gia tăng này? Và liệu stablecoin có đang tiến gần hơn đến việc trở thành tiền mặt kỹ thuật số cho các giao dịch hàng ngày? Hay tất cả chỉ là ảo ảnh từ các hoạt động đầu cơ?
Context: Stablecoin đã phát triển như thế nào?
Stablecoin (đồng tiền ổn định) từ lâu đã được coi là 'cầu nối' giữa tiền pháp định và thế giới tiền mã hóa. Ban đầu, chúng chủ yếu được dùng để chuyển tiền giữa các sàn giao dịch, phòng ngừa biến động, hoặc làm tài sản thế chấp trong DeFi. Tuy nhiên, khi thị trường trưởng thành, các ứng dụng mới xuất hiện: quản lý kho quỹ doanh nghiệp, thanh toán xuyên biên giới, và gần đây nhất là thanh toán cho tài sản được token hóa (RWA).
Theo báo cáo của Coinbase Institutional (01/2026), stablecoin hiện không chỉ là 'vốn giao dịch' mà còn là 'phương tiện lưu trữ giá trị' cho các tổ chức. Sự tăng trưởng vượt bậc về khối lượng thanh toán phản ánh sự mở rộng về mặt chức năng: stablecoin đang dần thay thế các hệ thống thanh toán bán buôn truyền thống như Fedwire ở một số phân khúc.
Core: Tốc độ – Chìa khóa giải mã câu chuyện
Khái niệm 'tốc độ tiền tệ' (velocity of money) được nhắc đến nhiều trong báo cáo. Tốc độ của stablecoin (tổng khối lượng giao dịch hàng quý / nguồn cung trung bình) đã tăng từ khoảng 5 lần lên 13,56 lần mỗi quý trong vòng hai năm. Con số này gấp 8 lần tốc độ của M1 (tiền mặt + tiền gửi không kỳ hạn) tại Mỹ – vốn chỉ 1,65. Nói cách khác, stablecoin đang luân chuyển nhanh gấp 8 lần so với đồng đô la trong nền kinh tế thực. Điều này nghe có vẻ ấn tượng, nhưng cần được xem xét kỹ.
Dữ liệu từ Visa cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa 'tốc độ tổng thể' và 'tốc độ bán lẻ'. Tốc độ tổng thể (13,56) bao gồm tất cả các giao dịch, trong đó phần lớn đến từ các hoạt động tài chính bán buôn: chênh lệch giá, tạo lập thị trường, và di chuyển tài sản thế chấp. Trong khi đó, tốc độ bán lẻ – đo lường các giao dịch dưới 250 USD – chỉ đạt 0,08. Con số này cho thấy stablecoin hầu như không được sử dụng cho các giao dịch mua bán hàng ngày. So sánh: M1 velocity 1,65 đo lường chi tiêu tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ, tức là các giao dịch bán lẻ có ý nghĩa kinh tế thực. Stablecoin bán lẻ gần như bằng 0.
Vậy động lực tăng trưởng thực sự là gì? Câu trả lời nằm ở 'khối lượng giao dịch được điều chỉnh theo thực thể'. Các nhà phân tích của Coinbase đã loại bỏ các giao dịch nội bộ (giữa các ví thuộc cùng một thực thể) và các giao dịch rô-bốt. Sau khi điều chỉnh, họ thấy rằng khối lượng thanh toán tăng mạnh chủ yếu đến từ các tổ chức tài chính đang sử dụng stablecoin để thanh toán bù trừ cho các sản phẩm phái sinh, hoán đổi lãi suất, và các khoản vay có thế chấp. Điều này có nghĩa là stablecoin đang dần trở thành một lớp thanh toán bán buôn hiệu quả, hoạt động 24/7, không giống như Fedwire chỉ hoạt động vào ngày làm việc.
Contrarian: Nghịch lý của sự phát triển
Một góc nhìn phản trực giác: sự tăng trưởng vượt bậc này lại bộc lộ một điểm yếu lớn – stablecoin vẫn là công cụ của giới tài chính, chứ không phải của người dùng phổ thông. Tốc độ bán lẻ 0,08 cho thấy rất ít người dùng ví cá nhân thực sự dùng stablecoin để mua cà phê, trả tiền điện, hay gửi tiền cho bạn bè. Nếu mục tiêu cuối cùng của stablecoin là thay thế tiền mặt kỹ thuật số, thì có vẻ chúng ta còn cách rất xa.
Hơn nữa, Fedwire – hệ thống thanh toán bán buôn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ – có tốc độ lên tới 93,84 lần mỗi quý, gấp 7 lần stablecoin tổng thể. Điều này có nghĩa là dù stablecoin có tiện lợi (hoạt động 24/7), chúng vẫn kém hiệu quả hơn nhiều so với hệ thống truyền thống khi xét về số lần luân chuyển trên mỗi đơn vị tiền tệ. Sự khác biệt này chủ yếu đến từ việc Fedwire xử lý các giao dịch giá trị lớn với tần suất cao hơn, trong khi stablecoin vẫn bị giới hạn bởi băng thông blockchain và phí giao dịch.
Một nghịch lý khác: trong khi các tổ chức lớn đang đổ xô vào stablecoin, thì các nhà bán lẻ nhỏ lại gần như vắng bóng. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu stablecoin có đang tạo ra một hệ thống tài chính song song chỉ phục vụ cho tầng lớp tinh hoa, thay vì mang lại sự hòa nhập tài chính cho đại chúng? Dữ liệu hiện tại cho thấy câu trả lời là 'có'.
Takeaway: Tương lai của stablecoin – bán buôn hay bán lẻ?
Báo cáo mới từ Visa và Coinbase Institutional không chỉ xác nhận sự trưởng thành của thị trường stablecoin, mà còn đặt ra những câu hỏi quan trọng về định hướng phát triển. Sự gia tăng tốc độ tổng thể là tín hiệu tích cực cho thấy stablecoin đang được sử dụng như một lớp thanh toán bán buôn hiệu quả – một bước tiến lớn so với vai trò 'cầu nối' ban đầu. Tuy nhiên, việc không có sự xâm nhập vào lĩnh vực bán lẻ đặt ra giới hạn cho câu chuyện 'thay thế tiền mặt'.
Vậy đâu là chặng đường tiếp theo? Liệu các ứng dụng thanh toán như Visa Direct, PayPal, và các nền tảng stablecoin bản địa có thể đưa stablecoin đến với người tiêu dùng? Hay chúng ta sẽ chứng kiến một thế giới nơi stablecoin chỉ là công cụ của các ngân hàng và quỹ đầu cơ? Dữ liệu hiện tại nghiêng về kịch bản thứ hai, nhưng tương lai luôn có thể thay đổi nếu các trở ngại về trải nghiệm người dùng, phí giao dịch và quy định được giải quyết.
Kết luận: Thị trường stablecoin đang chuyển mình mạnh mẽ từ một 'kho dự trữ' tĩnh tại thành một 'mạng lưới thanh toán' năng động, nhưng sự chuyển đổi này mới chỉ diễn ra ở thượng tầng tài chính. Câu hỏi cốt lõi vẫn là: Khi nào stablecoin thực sự chạm đến túi tiền của người dân?